TÜRKİYE’DEKİ İÇ GÖÇÜN NEDENLERİ

 

Şükrü Emre BAŞHORUZ

Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği A.B.D

40100 Terme Cad. Merkez/KIRŞEHİR

 

ÖZET

 

Bu çalışmada Türkiye’deki iç göç ve iç göçün nedenleri konu edilmiştir. İnsanlar kültürel, sosyal, ekonomik, doğal, siyasi olaylardan dolayı göç etmektedir. Bir ülkenin kendi sınırları içindeki nüfusunun yer değiştirme hareketine iç göç denir. İç göçler beraberinde çarpık kentleşme, çevre kirliliği, eğitim, sağlık, ulaşım, elektrik, su, altyapı alanlarında yetersizlikler gibi olumsuz sonuçları getirmiştir. Bu olumsuz sonuçları ortadan kaldırmak için göçleri en az seviyeye indirmek gerekmektedir. Bunun için de iç göçün nedenlerinin tespit edilmesi gerekmektedir. Bu amaçla yaptığımız çalışmada on tane literatür okunmuştur ve iç göçün nedenlerinin; küreselleşme, sanayileşme, işsizlik, göç edilen bölgenin eğitim, sağlık, kültür, ulaşım, altyapı yönünden kısıtlı imkanlara sahip oluşu, kan davaları, terör olayları, tarımda makineleşme nedeniyle tarımsal iş gücünün azalması ve evlenme olduğu tespit edilmiştir.

 

Anahtar Kelimeler: Türkiye’de iç göç, kırdan kente göç, göçün nedenleri, iç göçün sonuçları

 

GİRİŞ

 

Nüfus hareketleri veya diğer bir tabirle göçler; doğal ekonomik ve sosyal sebepler ile kişilerin kendi beklentileri sonucu meydana gelmektedir (Güngördü, 2002). Bir ülkenin kendi sınırları içindeki nüfusunun yer değiştirme hareketine iç göç denir.

 

Türkiye gibi sanayileşmesini tam olarak sağlayamamış ülkelerin en önemli sorunlarının başında sanayileşme hamlesini sağlayacak yetişmiş insan gücü ihtiyacının giderilememesi gelmektedir. Gelişmiş ülkelerde iç göçler, büyük oranda sanayileşme sonucunda başlamış iken; az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde iç göçler ya sanayileşme hareketini başlatmış ya da itici gücücü oluşturmuştur (Öztürk ve Altıntepe, 2008).Ülkemizde sanayileşme 1950’li yıllardan sonra başlamıştır. Bu yüzden 1950 yıllardan sonra Türkiye’de iç göç hareketleri hızlı bir şekilde artmaya başlamıştır.

 

Son yıllarda ülkelerde zorunlu iç göçler de yaşanmaktadır. Zorunlu göçte ise insanlar genellikle devletlerin ekonomik, sosyal veya siyasal bazı yaptırımlar nedeniyle çevrelerini terk etmek zorunda kalırlar (Aker ve diğerleri, 2002).

 

Türkiye’ de 1950’li yıllardan itibaren başlayan göçlerle kentleşme sürecide hızlanmıştır. Göçle birlikte nüfus, belli başlı yerlerde yoğunlaşmıştır (Çelik, 2007). Bu yoğunlaşan yerlerde de eğitim, sağlık ve altyapı alanlarından sorunlar meydana gelmiştir.

 

 Türkiye’de yıllık nüfus artış hızının 1950 yılından sonra yükselmesi ve tarımdaki makineleşme kırsal nüfusun göç etmesine neden olmuştur. Bu göç hareketleri daha çok büyük kentlere doğru yönelmiş ve kentlerde bir takım sosyo-ekonomik sorunlara yol açmıştır (Gürbüz,2007).

 

Göç, insanoğlunun var oluşundan bu yana karşı karşıya kaldığı sorunlardan biridir (Pazarlıoğlu, 2007).Türkiye’de iç göç sorunuyla karşı karşıyadır. Bu iç göç sorunu da beraberinde birçok sorunu getirmektedir. İç göçün beraberinde getirdiği sorunlar; kentteki nüfus artışı, nüfus artışına paralel olarak nüfusun arttığı bölgede çarpık kentleşme, altyapı, eğitim, sağlık, ulaşım alanlarında aksaklıklar olarak tespit edilmiştir.

 

Köyden-kente göçlerin temel nedeni, köy-kent farklılaşmasından ileri gelmektedir. Bu farklılıkların ekonomik ve sosyal yönü olup her geçen gün kentler lehine gelişmekte ve göçü yeniden tetiklemektedir (Güreşçi,2007). Köyden-kente göçü önlemek için bu farklıkların giderilmesi gerektiği belirtilmiştir.

 

İç göçün nedenleri arasında köylerde yasayan genç kızların kentlerdeki akranları ile evlenmeleri yoluyla, ya da kente göç etmek şartıyla köyden biriyle yapılan evlilikler sonucu meydana gelen göçlerde vardır (Yılmaz,2009).

 

Küreselleşme, göç sebebinin oluşmasından, göç kararının alınmasından, göç edilecek yerin seçimi ve göç edilen yerdeki yaşama koşullarının belirlenmesine kadar, geniş bir yelpazede göç görünümleri üzerinde etkili olmaktadır (Çağlayan,2006).

 

Literatür taraması şeklinde yapılan bu çalışmada iç göçün nedenleri olarak şunlar bulunmuştur: İşsizlik, sanayileşme, küreselleşme, tarımda makineleşme, eğitim, sağlık, ulaşım, ticaret, altyapı alanlarındaki imkânların kısıtlı oluşu, terör olayları, kan davaları, siyasi olaylar ve evlenme olarak bulunmuş ve bilimsel veriler şeklinde sunulmuştur.

 

MATERYAL-METOD

 

Bu çalışma Literatür taraması şeklinde yapılmıştır.

 

 SONUÇLAR-TARTIŞMA

 

Köyden-kente göç sorunu, Türkiye’nin 1950’li yıllardan beri devam eden ve çözüm bekleyen en önemli sorunlarından birisidir (Yavuz ve diğerleri, 2004). Bu sorunların nedeni ile ilgili taradığım literatürlerde şu verilere ulaştım: Nüfus hareketleri veya diğer bir tabirle göçler; doğal, ekonomik ve sosyal sebepler ile kişilerin kendi beklentileri sonucu meydana gelmektedir (Güngördü, 2002). Türkiye’de iç göçün başlamasına etki eden temel faktörleri nüfus artısı, tarım tekniklerinin gelişmesi, parçalanan tarımsal alanlar, erozyon, arazi kamulaştırma çalışmaları, kalkınma projeleri, imalat sektörünün gelişmesi, ulaştırmanın gelişmesi, huzursuz ortam ve deprem olarak sıralayabiliriz (Pazarlıoğlu,2007).

 

İncelediğim literatürlerde iç göçün nedenleri olarak sosyal, kültürel, ekonomik, siyasi konular ele alınmıştır fakat Türkiye’mizin en önemli sorunlardan biri olan göçün nedenleri yüzeysel ele alınmıştır. Bu verilerden yola çıkarak iç göçün nedenlerini belirlemek ve iç göçün yol açacağı olumsuzluklara çözüm önerileri getirmek olanaksızdır. Yaptığım çalışmada iç göçün nedenlerini işsizlik, sanayileşme, kırsal bölgedeki eğitim, sağlık, ulaşım, altyapı, ticari, sosyal, kültürel alanlardaki imkânsızlıklar, küreselleşme, sanayileşme, tarımda makineleşme, kan davaları, terör ve evlenme olarak buldum.

 

 

Sonuç olarak iç göç devam etmektedir. Bunun birçok nedeni vardır. İç göçün meydana getirdiği sorunları çözmek için ilgililer iç göçün nedenlerinin çok iyi tespit etmeli ve bu nedenlerin ortadan kaldırılması için somut öneriler getirmelidirler.

 

KAYNAKLAR

 

AKER, T., AYMATA, B.,ÖZEREN, M.,BURAN, B.,BAY, A., Zorunlu iç göç: Ruhsal ve

toplumsal sonuçları, Anadolu Psikiyatri Dergisi, 2002, 3:97-103, Kocaeli

 

ÇAĞLAYAN, S., Göç Kuramları, Göç ve Göçmen İlişkisi, Sosyal Bilimler Enstitüsü  

      Dergisi(İLKE), 2006, Muğla

 

ÇELİK, F., Türkiye’de İç Göçler : 1980-2000,Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,

2007, (87-109 s.), Kayseri

 

GÜNGÖRDÜ, E., Türkiye’de Nüfus Hareketleri ve Şehirleşme,Kastamonu Eğitim Dergisi,

2002, Sayfa 409-414, Kastamonu

 

GÜRBÜZ, M., Yüreğir’e Göç Eden Nüfusun Sosyo-Ekonomik Özellikleri ve Şehirleşme

Sürecindeki Değişimi, Coğrafya Dergisi, 2007, Sayfa 1-12, İstanbul

 

GÜREŞÇİ, E., Kırsal Göçün Nedenleri ve Tarıma Etkileri Üzerine Bir  Araştırma:

Erzurum İli İspir İlçesi Kırık Bucağı Örneği. (Doktora Tezi), Atatürk Üniversitesi Fen

      Bilimleri Enstitüsü, 2007, 94syf., Erzurum

 

ÖZTÜRK, M., ALTUNTEPE, N., Türkiye’de Kentsel Alana Göç Edenlerin Kent ve  

Çalışma Hayatına Uyum Durumları: Bir Alan Araştırması, Journal of Yasar

      University, 2008, 3(11), 1587-1625, İzmir

 

PAZARLIOĞLU, M.V., İzmir Örneğinde İç Göçün Ekometrik Analizi, Yönetim ve

Ekonomi, 2007, Sayfa 121-135, Manisa

 

YAVUZ, F.,AKSOY, A., TOPÇU, Y., EREM, T., Kuzey Doğu Anadolu Bölgesinde Kırsal

Alandan Göç Etme Eğilimini Etkileyen Faktörlerin Analizi, Türkiye VI. Tarım

Ekonomisi Kongresi, 2004, Tokat

 

YILMAZ, C., Türkiye’de Kırdan Kente Göç Sürecinde Etkili Olan Faktörlerden Biri :

Evlilik Yoluyla Göç, Doğu Coğrafya Dergisi 21,2009, Sayfa 221-232, Elazığ